(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

ద్రోణపర్వ - అధ్యాయ 103

॥ శ్రీః ॥
7.103. అధ్యాయః 103
Mahabharata - Drona Parva - Chapter Topics
అర్జునేన దుర్యోధనపరాజయః॥ 1 ॥
Mahabharata - Drona Parva - Chapter Text

సంజయ ఉవాచ। 7-103-0x(4527)(48778)
ఏవముక్త్వాఽర్జునం రాజా త్రిభిర్మర్మాతిగైః శరైః।
అభ్యవిధ్యన్మహావేగైశ్చతుర్భిశ్చతురో హయాన్॥ 7-103-1(48779)
వాసుదేవం చ దశభిః ప్రత్యవిధ్యత్స్తనాంతరే।
ప్రతోదం చాస్య భల్లేన చ్ఛిత్త్వా భూమావపాతయత్॥ 7-103-2(48780)
తం చతుర్దశభిః పార్థశ్చిత్రపుంఖైః శిలాశితైః।
అవిధ్యత్తూర్ణమవ్యగ్రస్తే చాభ్రశ్యంత వర్మణి॥ 7-103-3(48781)
తేషాం నైష్ఫల్యమాలోక్య పునర్నవ చ పంచ చ।
ప్రాహిణోన్నిశితాన్బాణాంస్తే చాభ్రశ్యంత వర్మణః॥ 7-103-4(48782)
అష్టావింశాంస్తు తాన్బాణానస్తాన్విప్రేక్ష్య నిష్ఫలాన్।
అబ్రవీత్పరవీరఘ్నః కృష్ణోఽర్జునమిదం వచః॥ 7-103-5(48783)
అదృష్టపూర్వం పశ్యామి శిలానామివ సర్పణం।
త్వయా సంప్రేషితాః పార్థ నార్థం కుర్వంతి పత్రిణః॥ 7-103-6(48784)
కచ్చిద్గాండీవజః ప్రాణస్తథైవ భరతర్షభ।
ముష్టిశ్చ తే యథా పూర్వం భుజయోశ్చ బలం తవ॥ 7-103-7(48785)
న వా కచ్చిదయం కాలః ప్రాప్తః స్యాదద్య పశ్చిమః।
తవ చైవాస్య శత్రోశ్చ తన్మమాచక్ష్వ పృచ్ఛతః॥ 7-103-8(48786)
విస్మయో మే మహాన్పార్థ తవ దృష్ట్వా శరానిమాన్।
వ్యర్థాన్నిపతితాన్సంఖే దుర్యోధనరథం ప్రతి॥ 7-103-9(48787)
వజ్రాశనిసమా ఘోరాః పరకాయావభేదినః।
శరాః కుర్వంతి తే నార్థం పార్థ కాఽద్య విడంబనా॥ 7-103-10(48788)
అర్జున ఉవాచ। 7-103-11x(4528)
ద్రోణేన నియతం కృష్ణ ధార్తరాష్ట్రే నిదర్శితం।
అంతే విహితమస్త్రాణామేతత్కవచధారణం॥ 7-103-11(48789)
అస్మిన్నంతర్హితం కృష్ణ త్రైలోక్యమపి వర్మణి।
ఏకో ద్రోణో హి వైదైతదహం తస్మాచ్చ సత్తమాత్॥ 7-103-12(48790)
న శక్యమేతత్కవచం బాణైర్భేత్తుం కథంచన।
అపి వజ్రేణ గోవింద స్వయం మఘవతా యుధి॥ 7-103-13(48791)
జానంస్త్వమపి వై కృష్ణ మాం విమోహయసే కథం।
యద్వృత్తం త్రిషు లోకేషు యచ్చ కేశవ వర్తతే॥ 7-103-14(48792)
యథా భవిష్యద్యచ్చైవ తత్సర్వం విదితం తవ।
న త్విదం వేద వై కశ్చిద్యథా త్వం మధుసూదన॥ 7-103-15(48793)
ఏష దుర్యోధనః కృష్ణ ద్రోణేన విహితామిమాం।
తిష్ఠత్యభీతవత్సంఖ్యే బిభ్రత్కవచధారణాం॥ 7-103-16(48794)
యత్త్వత్ర విహితం కార్యం నైష తద్వేత్తి మాధవ।
స్త్రీవదేష బిభర్త్యేతాం యుక్తాం కవచధారణాం॥ 7-103-17(48795)
పశ్య బాహ్వోశ్చ మే వీర్యం ధనుషశ్చ జనార్దన।
పరాజయిష్యే కౌరవ్యం కవచేనాపి రక్షితం॥ 7-103-18(48796)
ఇదమంగిరసే ప్రాదాద్దేవేశో వర్మ భాస్వరం।
తస్మాద్వృహస్పతిః ప్రాప తతః ప్రాప పురందరః॥ 7-103-19(48797)
పునర్దదౌ సురపతిర్మహ్యం వర్మ ససంగ్రహం।
దైవం యద్యస్య వర్మైతద్బ్రహ్మణా వా స్వయం కృతం।
నైనం గోప్స్యతి దుర్బుద్ధిమద్య బాణహతం మయా॥ 7-103-20(48798)
సంజయ ఉవాచ। 7-103-21x(4529)
ఏవముక్త్వాఽర్జునో బాణానభిమంత్ర్య వ్యకర్షయత్।
మానవాస్త్రేణ మానార్హస్తీక్ష్ణావరణభేదినా॥ 7-103-21(48799)
వికృష్యమాణాంస్తేనైవ ధనుర్మధ్యగతాంఛరాన్।
తానస్యాస్త్రేణ చిచ్ఛేద ద్రౌణిః సర్వాస్త్రఘాతినా॥ 7-103-22(48800)
తాన్నికృత్తానిషూందృష్ట్వా దూరతో బ్రహ్మవాదినా।
న్యవేదయత్కేశవాయ విస్మితః శ్వేతవాహనః॥ 7-103-23(48801)
నైతదస్త్రం మయా శక్యం ద్విః ప్రయోక్తుం జనార్దన।
అస్త్రం మామేవ హన్యాద్ధి హన్యాచ్చాపి బలం మమ॥ 7-103-24(48802)
తతో దుర్యోధనః కృష్ణౌ నవభిర్నవభిః శరైః।
అవిధ్యత రణే రాజఞ్శరైరాశీవిషోపమైః॥ 7-103-25(48803)
భూయ ఏవాభ్యవర్షచ్చ సమరే కృష్ణపాండవౌ।
శరవర్షేణ మహతా తతోఽహృష్యంత తావకాః।
చక్రుర్వాదిత్రనినదాన్సింహనాదరవాంస్తథా॥ 7-103-26(48804)
తతః క్రుద్ధో రణే పార్థః సృక్విణీ పరిసంలిహన్।
నాపశ్యచ్చ తతోఽస్యాంగం యన్న స్యాద్వర్మరక్షితం॥ 7-103-27(48805)
తతోఽస్య నిశితైర్బాణైః సుముక్తైరంతకోపమైః।
హయాంశ్చకార నిర్దేహానుభౌ చ పార్ష్ణిసారథీ॥ 7-103-28(48806)
ధనురస్యాచ్ఛినత్తూర్ణం హస్తావాపం చ వీర్యవాన్।
రథం చ శకలీకర్తుం సవ్యసాచీ ప్రచక్రమే॥ 7-103-29(48807)
దుర్యోధనం చ బాణాభ్యాం తీక్ష్ణాభ్యాం విరథీకృతం।
ఆవిద్ధ్యద్ధస్తతలయోరుభయోరర్జునస్తదా॥ 7-103-30(48808)
[ప్రయత్నజ్ఞో హి కౌంతయో నఖమాంసాంతరేషుభిః।
స వేదనాభిరావిగ్నః పలాయనపరాయణః॥] 7-103-31(48809)
తం కృచ్ఛ్రామాపదం ప్రాప్తం దృష్ట్వా పరమధన్వినః।
సమాపేతుః పరీప్సంతో ధనంజయశరార్దితం॥ 7-103-32(48810)
తం రథైర్బహుసాహస్రైః కల్పితైః కుంజరైర్హయైః।
పదాత్యోఘైశ్చ సంరబ్ధైః పరివవ్రుర్ధనంజయం॥ 7-103-33(48811)
అథ నార్జునగోవిందౌ న రథో వా వ్యదృశ్యత।
అస్త్రవర్షేణ మహతా శరౌఘైశ్చాపి సంవృతౌ॥ 7-103-34(48812)
తతోఽర్జునోఽస్త్రవీర్యేణ నిజఘ్నే తాం వరూథినీం।
తత్ర వ్యంగీ కృతాః పేతుః శతశోఽథ రథద్విపాః॥ 7-103-35(48813)
తే హతా హన్యమానాశ్చ న్యగృహ్ణంస్తం రథోత్తమం।
స రథః స్తంభితస్తస్థౌ క్రోశమాత్రే సమంతతః॥ 7-103-36(48814)
తతోఽర్జునం వృష్ణివీరస్త్వరితో వాక్యమబ్రవీత్।
ధనుర్విష్ఫారయాత్యర్థమహం ధ్మాస్యామి చాంబుజం॥ 7-103-37(48815)
తతో విష్ఫార్య బలవద్గాండీవం జఘ్నివాన్రిపూన్।
మహతా శరవర్షేణ తలశబ్దేన చార్జునః॥ 7-103-38(48816)
పాంచజన్యం చ బలవాందధ్మౌ తారేణ కేశవః।
రజసా ధ్వస్తపక్ష్మాంతః ప్రస్విన్నవదనో భృశం॥ 7-103-39(48817)
`తేనాచ్యుతోష్ఠపుటపూరితమారుతేన
శంఖాంతరోదరవివృద్ధవినిఃసృతేన।
నాదేన సాసురవియత్సురలోకపాల--
ముద్విగ్నమీశ్వర జగత్స్ఫుటతీవ సర్వం'॥ 7-103-40(48818)
తస్య శంఖస్య నాదేన ధనుషో నిఃస్వనేన చ।
నిఃసత్వాశ్చ ససత్వాశ్చ క్షితౌ పేతుస్తదా జనాః॥ 7-103-41(48819)
తైర్విముక్తో రథో రేజే వాయ్వీరిత ఇవాంబుదః।
జయద్రథస్య గోప్తారస్తతః క్షుబ్ధాః సహానుగాః॥ 7-103-42(48820)
తే దృష్ట్వా సహసా పార్థం గోప్తారః సైంధవస్య తు।
చక్రుర్నాదాన్మహేష్వాసాః కంపయంతో వసుంధరాం॥ 7-103-43(48821)
బాణశబ్దరవాంశ్చోగ్రాన్విమిశ్రాఞ్శంఖనిఃస్వనైః।
ప్రాదుశ్చక్రుర్మహాత్మానః సింహనాదరవానపి॥ 7-103-44(48822)
తం శ్రుత్వా నినదం ఘోరం తావకానాం సముత్థితం।
ప్రదధ్మతుః శంఖవరౌ వాసుదేవధనంజయౌ॥ 7-103-45(48823)
తేన శబ్దేన మహతా పూరితేయం వసుంధరా।
సశైలా సార్ణవద్వీపా సపాతాలా విశాంపతే॥ 7-103-46(48824)
స శబ్దో భరతశ్రేష్ఠ వ్యాప్య సర్వా దిశో దశ।
ప్రతిసస్వాన తత్రైవ కురుపాండవయోర్బలే॥ 7-103-47(48825)
తావకా రథినస్తత్ర దృష్ట్వా కృష్ణధనంజయౌ।
సంభ్రమం పరమం ప్రాప్తాస్త్వరమాణా మహారథాః॥ 7-103-48(48826)
అథ కృష్ణౌ మహాభాగౌ తావకా వీక్ష్య దంశితౌ।
అభ్యద్రవంత సంక్రుద్ధాస్తదద్భుతమివాభవత్॥ ॥ 7-103-49(48827)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే ద్రోణపర్వణి జయద్రథవధపర్వణి చతుర్దశదివసయుద్ధే త్ర్యధికశతతమోఽధ్యాయః॥ 103 ॥

Mahabharata - Drona Parva - Chapter Footnotes

5-103-7 గాండీవతో బాణాః ఇతి డ.పాఠః। గండీవతః ప్రాణా ఇతి క.ట.పాఠః॥
5-103-17 యుక్తాం అన్యప్రయుక్తాం॥
5-103-20 ససంగ్రహం సోపదేశం। దైవం దైవః కృతం॥
5-103-28 నిర్దేహాన్ నికృత్తావయవాన్॥
5-103-31 నఖమాంసాంతరే ఇషుభిరావిద్ధ్యదితి పూర్వేణాన్వయః।
సంధిరార్షః। అయం శ్లోకః ఝ.పాఠ ఏవాస్తి॥
5-103-36 క్రోశమాత్రే సైంధవతోర్థాత్॥
5-103-103 త్ర్యధికశతతమోఽధ్యాయః॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.